Τα Βάτικα μας εκπλήσσουν αποκαλύπτοντας διαρκώς τις διαφορετικές πτυχές της μοναδικότητάς τους. Υπήρχαν και παραμένουν τόπος γεωλογικά ζωντανός, ένα σπάνιο εργαστήρι που αποτυπώνει με ενάργεια την γεωιστορική εξέλιξη του πλανήτη.
Αξιολογότατα παλαιοντολογικά ευρήματα συναντάμε στις περιοχές:‘Αγία Μαρίνα’, ‘Κόρακας’, ‘Σπίθα’ που για πρώτη φορά αποκαλύπτονται όχι μόνο στον ελλαδικό αλλά και τον ευρύτερο ευρωπαϊκό χώρο.
Συγκεκριμένα, μέσα σε θαλάσσια ιζήματα πλειοκαινικής ηλικίας, πλούσια σε μεγάλα θαλάσσια μαλάκια-μεγίστης μουσειακής αξίας-πληθώρα χοανοειδών μορφών με δενδρώδη ανάπτυξη που αποτελούν ‘γιγάντιους σπόγγους’, σημαντικά πεδία της σύγχρονης γεωλογικής έρευνας, οι γεώτοποι των Βατίκων προσελκύουν το έντονο ενδιαφέρον της διεθνούς επιστημονικής κοινότητος. Όλα τα απολιθωμένα δάση θεωρούνται διεθνώς διατηρημένα μνημεία της φύσης, ανυπολόγιστης επιστημονικής αξίας.
Εντυπωσιάζει η τέλεια απολίθωση των κορμών και η μοναδικότητα των ευρημάτων.
Προεξάρχουν τα σπάνια θαλάσσια απολιθώματα όπως (οι αστερίες, μύδια, κοχύλια, σαλιγκάρια).
Η δημιουργία των απολιθωμένων κορμών (γιγάντιοι σπόγγοι), της περιοχής ‘Κόρακα’ ακολούθησε τη διαδικασία της κύρια απολίθωσης, δηλαδή της αντικατάστασης της οργανικής ύλης μόριο προς μόριο από διαλύματα πλούσια σε ασβέστιο και πυρίτιο. Στο στάδιο της απολίθωσης διαπιστώνουμε ότι διατηρήθηκαν σε πολύ καλή κατάσταση τα μορφολογικά γνωρίσματα των δέντρων (γιγαντιαίοι σπόγγοι, φύκια κ. λ. π) ιδίως οι αυξητικοί δακτύλιοι και ο φλοιός αυτών, η εσωτερική δομή τους. Δεν θα διακινδυνεύαμε, αν λέγαμε ότι η παλαιοχλωρίδα της περιοχής αναπτύχθηκε στην πλειόκαινο περίοδο (καινοφυτικό αιώνα), σε κλιματολογικές συνθήκες τροπικοϋποτροπικές με εποχιακές εναλλαγές.
Η παρουσία απολιθωμένων κορμών σε στρώματα των 46 εκατ. χρόνων π.Χ. με τις σπάνιες εμφανίσεις απολιθωμένων ριζών στον κόσμο, καθιστούν τον παλαιογραφικό χώρο του Αγ. Νικολάου Βοιών ως μια περιοχή αυξημένου επιστημονικού ενδιαφέροντος, καθώς τα απολιθώματα αυτά αποτελούν χαρακτηριστικούς παλαιοκλιματικούς δείκτες του υποτροπικού κλίματος που επικρατούσε στα Βάτικα.
Τα Βάτικα δεν είναι μόνο ένα φυσικό γεωλογικό μουσείο με ατελείωτες ομορφιές, έχει μια πλούσια ιστορία που αποκαλύπτεται πολύ ενδιαφέρουσα για όσους θελήσουν να τα ανακαλύψουν. Μια ενότητα από ένα πανέμορφο κόλπο – βουνά - λιόδεντρα – ιστορία –πολιτιστική κληρονομιά, έπλεξαν με σχολαστική λεπτότητα το υφάδι της γης, κατοικημένης από τα πρώιμα νεολιθικά χρόνια.