Μαλέας-Ελαφόνησος,πεζοπορικές διαδρομές
Ένας διαφορετικός τρόπος προσέγγισης και γνωριμίας με την περιοχήΤο δίκτυο πεζοπορικών διαδρομών διαμορφώθηκε με σκοπό να προσφέρει στον επισκέπη μια πιο άμεση και ουσιαστική επαφή με τη φύση, τους κατοίκους και την ιστορία της περιοχής. Γι’ αυτό και έχει χαρακτήρα περισσότερο περιηγητικό και όχι ορειβατικό, ώστε να αναδεικνύονται τα ενδιαφέροντα σημεία της: ιστορικά, αρχιτεκτονικά, θρησκευτικά, περιβαλλοντικά.
Το δίκτυο των πεζοπορικών διαδρομών βασίζεται κυρίως σε παλιά μονοπάτια επικοινωνίας μεταξύ των χωριών, που συμπληρώνονται με τη χρησιμοποίηση αγροτικών και πολύ λιγότερο ασφάλτινων δρόμων. Οι τελευταίοι χρησιμοποιούνται μόνο όπου αυτό είναι απολύτως αναγκαίο, όπως στις περιπτώσεις που τα παλιά μονοπάτια έχουν καταστραφεί. Ο επισκέπτης μπορεί να επιλέξει ανάλογα με τα ενδιαφέροντα του, τη φυσική του κατάσταση και τον διαθέσιμο χρόνο του, διαδρομές κυκλικές ή διάσχισης.
Η περιοχή ενδείκνυται για πεζοπορία. Έχει σχετικά εύκολες διαδρομές, με σημεία εξαιρετικής θέας, που μπορεί να τις διασχίσει κανείς όλες τις εποχές του χρόνου. Συνδυάζει ιδανικά το βουνό με τη θάλασσα, τις πορείες δηλαδή σε ημιορεινές και ορεινές περιοχές με τις παραθαλάσσιες πλάι στο κύμα.
Προσοχή πρέπει να δείχνουν οι πεζοπόροι στα σημεία όπου κατά καιρούς επικρατούν ισχυροί άνεμοι και, ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες, στα σημεία που αναπτύσσονται μεγάλες θερμοκρασίες.
Πεζοπορικές διαδρομές ( σύντομες περιγραφές )
Δ1-Νεάπολη - Παραδείσι ( 3,8 km ) - 1h 50΄
Δ4-Μεσοχώρι - Φαρακλό ( 1,9 km ) - 45΄
Δ5β-Κ.Καστανιά & Βελανίδια ( 1,1 km ) - 30΄
Δ8- Κ.Καστανιά - Ά.Νικόλαος ( 7,7km) - 3h
Δ11-Βελανίδια - Αγία Μαρίνα ( 6 km ) - 2h 30΄
Δ2-Νεάπολη - Μεσοχώρι ( 4,9 km ) - 2h 10΄
Δ5-Παραδείσι - Φαρακλό ( 3,4 km ) - 1h 15΄
Δ6-Κάμπος Βοιών - Άνω Καστανιά(8,3 km)-3h 30΄
Δ9-Κάτω Καστανιά - Βελανίδια - ( 10km) - 3h 20΄
Δ12-Άγιος Νικόλαος-Πρ. Ηλίας(7,4 km ) - 2h 30΄
Δ14-Αγία Μαρίνα - Αγία Ειρήνη ( 5,5 km ) 2h 15΄
Δ3-Νεάπολη - Προφήτης Ηλίας ( 12,8 km ) - 4h 30΄
Δ5α-Παραδείσι - Άγιος Νικόλαος ( 2,1 km ) - 50΄
Δ7-Άνω Καστανιά -Κάτω Καστανιά(2,5km)- 50΄
Δ10- Βελανίδια - Φάρος Μαλέα( 8,3km) 3h
Δ13- Αγία Μαρίνα- Προφήτης Ηλίας ( 4 km ) 1h 20
Η χερσόνησος του Μαλέα, είναι πλούσια σε ιστορία και φυσικές ομορφιές. Η μακραίωνη ιστορία του τόπου επιβεβαιώνεται από τα αξιόλογα αρχαιολογικά ευρήματα της αρχαίας πόλης των Βοιών στη Νεάπολη και της βυθισμένης μυκηναϊκής πόλης στο Παυλοπέτρι. Η συνέχεια της υπογραμμίζεται από το πλήθος των βυζαντινών μονών και εκκλησιών, που υπάρχουν κυρίως προς την περιοχή του ακρωτηρίου Μαλέα (Κάβο-Μαλιά τον ονομάζουν οι ντόπιοι) και ήταν η αιτία να ονομαστεί η χερσόνησος «Μικρό Άγιο Όρος». Υπάρχουν ακόμη αρκετοί βυζαντινοί πύργοι - παρατηρητήρια και το μεσαιωνικό κάστρο της Αγίας Παρασκευής που οχυρώθηκε από τους Ενετούς. Στους παλιούς ναυτικούς χάρτες, τους πορτολάνους, η περιοχή αναφέρεται με την ονομασία Βάτικα, που προσδιορίζει με τα σημερινά δεδομένα όλο το νότιο τμήμα της Χερσονήσου του Μαλέα και την Ελαφόνησο.
Το τοπίο των Βατίκων παρουσιάζει έντονες αντιθέσεις. Στο κέντρο δεσπόζει ο ορεινός όγκος της Κριθίνας (800μ. υψόμετρο), που σχηματίζει με τις απολήξεις του στη θάλασσα απάνεμα λιμανάκια, παλιά ορμητήρια πειρατών και μικρές παραλίες ιδανικές για μπάνιο και καταλήγει με απόκρημνους βράχους στο ακρωτήριο του Μαλέα. Ο Κάβο-Μαλιάς με το λιθόκτιστο φάρο του, γνωστός από τις ιστορίες και τους μύθους για τις δυσκολίες που αντιμετώπιζαν οι ναυτικοί για να τον διασχίσουν, αποτελεί σημείο αναφοράς για τη περιοχή. Από την άλλη μεριά, ο ήρεμος κόλπος της Νεάπολης, το καταφύγιο των πλοίων όταν στα πέλαγα υπάρχει μεγάλη φουρτούνα, αλλά και ο εύφορος κάμπος των Βοιών και οι εκτεταμένες αμμουδιές του Νεραντζιώνα και του Μάγγανου, έρχονται σε αντίθεση με την αγριότητα του υπόλοιπου τοπίου.
Τα περισσότερα χωριά της περιοχής είναι κτισμένα σε απότομες πλαγιές και σε μερικές περιπτώσεις είναι αθέατα από τη θάλασσα για το φόβο των πειρατών. Τα άσπρα σπίτια και τα στενά δρομάκια θυμίζουν με τη γραφικότητα τους νησιώτικους οικισμούς, αποτέλεσμα των στενών επαφών που είχαν, μέσω της θάλασσας, οι Βατικιώτες με τα νησιά. Ναυτικοί και ψαράδες είναι άλλωστε από παράδοση πολλοί από τους κατοίκους των Βατίκων.
Την εικόνα συμπληρώνουν μερικά εντυπωσιακά δημιουργήματα της φύσης που προσελκύουν το ενδιαφέρον. Αξιοσημείωτα είναι τα πολλά σπήλαια της περιοχής, με σημαντικότερο αυτό του Αγίου Ανδρέα στην Καστανιά, το απολιθωμένο δάσος με τα πλούσια παλαιοντολογικά ευρήματα στην Αγία Μαρίνα, ο υγρότοπος της Στρογγύλης λίμνης και ο βιότοπος των αμμόλοφων με το σπάνιο είδος κέδρων στην Ελαφόνησο και στα Βιγκλάφια.